🌱 کودکی و نوجوانی
قاسم سلیمانی در ۲۰ اسفند ۱۳۳۵ در روستای کوهستانی قنات ملک (شهرستان رابر، کرمان) در خانوادهای کشاورز و متدین به دنیا آمد. پدرش «حسن» کشاورز سادهای بود که با قناعت زندگی را میگذراند. قاسم از نوجوانی برای کمک به معیشت خانواده، به کار ساختمانی و سپس به عنوان پیمانکار راهسازی مشغول شد. همزمان تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش گذراند و سپس برای ادامه کار به کرمان رفت. در همان سالها با مبانی انقلابی و سخنرانیهای امام خمینی (ره) آشنا شد و به جمع مبارزان پیوست.
📯 پیش از انقلاب و پیروزی
قاسم سلیمانی جوان در سالهای منتهی به انقلاب ۱۳۵۷ به صورت مخفیانه در توزیع اعلامیههای امام خمینی و شرکت در راهپیماییها فعال بود. پس از پیروزی انقلاب، به عنوان یک نیروی انقلابی وارد سپاه پاسداران شد و دورههای آموزشی را در تهران و سپس در کردستان گذراند. در آنجا با روحیه انقلابی و توانایی فرماندهی خود، در برابر گروههای ضدانقلاب ایستاد و خیلی زود به سمت فرماندهی سپاه سقز منصوب گردید.
🛡️ دفاع مقدس (۱۳۵۹–۱۳۶۷)
با شروع جنگ تحمیلی، قاسم سلیمانی به جبهههای جنوب شتافت. به دلیل شجاعت و لیاقت، فرماندهی لشکر ۴۱ ثارالله کرمان را بر عهده گرفت. این لشکر در عملیاتهای سرنوشتسازی شرکت داشت:
عملیات فتحالمبین
با نقش مؤثر لشکر ثارالله در شکستن خطوط دشمن و آزادسازی منطقه غرب دزفول.
بیتالمقدس و آزادسازی خرمشهر
حضور پررنگ در محورهای عملیاتی که به فتح خرمشهر انجامید.
والفجر ۸ (فتح فاو)
یکی از سختترین عملیاتها که با عبور از اروند، فاو عراق تصرف شد و سلیمانی نقش کلیدی داشت.
کربلای ۴ و ۵
حماسهآفرینی در شلمچه و شرق بصره، با وجود سختیهای طاقتفرسا.
او در طول جنگ چندین بار مجروح شد، اما همواره در خط مقدم بود و رزمندگان را با روحیه بالا هدایت میکرد.
🌄 پس از جنگ و مأموریت در شرق کشور
پایان جنگ پایان جهاد نبود. سلیمانی به منطقه سیستان و بلوچستان رفت و به مبارزه با اشرار و قاچاقچیان مواد مخدر پرداخت و امنیت را به منطقه بازگرداند. در سال ۱۳۷۶، با حکم فرمانده کل سپاه، به فرماندهی نیروی قدس منصوب شد؛ نهادی که مسئولیت برونمرزی سپاه را بر عهده دارد.
🌍 فرماندهی نیروی قدس؛ راهبرد مقاومت
حاج قاسم با درک عمیق از تحولات منطقه، جبهه مقاومت را از یک شعار به یک شبکه منسجم عملیاتی تبدیل کرد. او با سفرهای محرمانه به کشورهای مختلف، گروههای مقاومت فلسطین، حزبالله لبنان، و بعدها گروههای شیعه و سنی عراق و سوریه را هماهنگ ساخت.
- حمایت از انتفاضه فلسطین: ارسال تجهیزات، مستشار و کمکهای مالی به حماس و جهاد اسلامی.
- تقویت توان حزبالله: در جنگ ۳۳ روزه (۲۰۰۶) که منجر به شکست اسرائیل شد.
- ایجاد بازدارندگی در برابر آمریکا و اسرائیل.
🔥 نبرد با داعش (عراق و سوریه)
با ظهور داعش در سال ۲۰۱۳ و تهدید بغداد و دمشق، سردار سلیمانی بلافاصله وارد میدان شد. او با تشکیل حشدالشعبی (بسیج مردمی عراق) و هماهنگی با ارتش سوریه و حزبالله، استراتژی مقابله با تروریستهای تکفیری را طراحی و رهبری کرد. مهمترین عملیاتها:
آزادسازی آمرلی
شکستن محاصره این شهر در عراق (۲۰۱۴).آزادسازی جرف النصر
پاکسازی منطقه راهبردی نزدیک کربلا.عملیات محرم
آزادسازی شهرهای شرق دجله.نبل و الزهرا
شکست محاصره این دو شهر شیعهنشین در سوریه.آزادسازی بوکمال
آخرین پایگاه داعش در مرز سوریه و عراق (۲۰۱۷).حمایت از کردهای پیشمرگه
هماهنگی با کردها در نبرد با داعش.به اعتراف کارشناسان غربی، «اگر سلیمانی نبود، امروز داعش در اروپا بود.»
🤝 حمایت از ملتهای مسلمان
- یمن: پشتیبانی مستشاری از انصارالله در برابر ائتلاف سعودی.
- لبنان: بازسازی توان موشکی حزبالله پس از جنگها.
- سوریه: حفظ دولت قانونی و جلوگیری از تجزیه این کشور.
- عراق: تقویت گروههای مردمی برای مقابله با اشغالگران.
- فلسطین: حمایتهای تسلیحاتی و مالی در جنگ غزه (۲۰۱۴، ۲۰۲۱).
⭐ ویژگیهای کمنظیر
تواضع
با وجود جایگاه رفیع، با سربازان سادهزیست و به دیدار خانواده شهدا میرفت.شجاعت
در میدان نبرد حاضر میشد و حتی مجروحان را خود به پشت جبهه منتقل میکرد.اخلاص
شبها به نماز و قرآن میایستاد و گریه میکرد. به دنبال نام و شهرت نبود.مدیریت جهادی
با کمترین امکانات، بزرگترین پیروزیها را رقم میزد.ولایتمداری
همیشه مطیع فرمان رهبری و معتقد به خط امام.مردمداری
در میان مردم حضور مییافت و بیواسطه با آنان صحبت میکرد.📚 مکتب سلیمانی
مکتب حاج قاسم یعنی «اخلاص، عمل به موقع، دشمنشناسی، محرومیاری و تبعیت از ولایت». این مکتب به یک الگوی جهانی برای جوانان انقلابی تبدیل شده است.
🗣️ خاطرات ماندگار
- خاطره سردار حسین سلامی: «در یکی از عملیاتها، قاسم زخمی شد اما باز هم فرماندهی میکرد.»
- همرزم عراقی: «او در خط مقدم نماز میخواند و گلولهها به اطرافش میخورد، اما آرامش عجیبی داشت.»
- کودک کرمانی: «وقتی به روستای ما آمد، دستم را گرفت و عکس یادگاری گرفت.»
📜 وصیتنامه و اندیشهها
در وصیتنامه حاج قاسم آمده: «خدایا مرا ببخش و با دوستانت محشور کن ... از ملت ایران میخواهم که پشتیبان ولایت باشند.» او بارها بر وحدت مسلمین و مقابله با استکبار تأکید داشت.
🏅 افتخارات
- نشان ذوالفقار (بالاترین نشان نظامی ایران) – اولین بار پس از انقلاب به ایشان اعطا شد.
- نشان فتح (سه بار) به پاس فرماندهی در عملیاتهای والفجر ۸، کربلای ۵ و بیتالمقدس.
- لقب «سردار دلها» از سوی مردم ایران و منطقه.
🕊️ شهادت (۱۳ دی ۱۳۹۸)
بامداد جمعه ۱۳ دی ۱۳۹۸، پس از عمری مجاهدت، سردار سلیمانی به دعوت نخستوزیر عراق راهی بغداد شد. در نزدیکی فرودگاه، خودروی حامل او و ابومهدی المهندس مورد حمله پهپادهای آمریکایی به دستور دونالد ترامپ قرار گرفت و به همراه یارانش به شهادت رسید. پیکر مطهرش پس از تشییعی با شکوه در ایران و عراق (بغداد، کربلا، نجف، کاظمین، اهواز، مشهد، تهران، قم، کرمان) در گلزار شهدای کرمان آرام گرفت.
🌎 واکنشهای جهانی
- رهبر انقلاب: «انتقام سختی در انتظار قاتلان اوست.»
- بزرگترین تشییع تاریخ در ایران (میلیونها نفر).
- ابراز همدردی شخصیتهای جهانی و جبهه مقاومت.
- شلیک موشکهای سپاه به پایگاه عینالاسد (انتقام اول).
⚡ میراث ماندگار
امروز نام سلیمانی نماد مقاومت است. هرساله در سالگردش مراسمهایی در سراسر جهان برگزار میشود. مکتب سلیمانی الگوی فرماندهان جوان و ملتهای آزاده است. شعار «راه قاسم ادامه دارد» در دلها زنده است.
📖 کتابها و مستندهای شاخص
- کتاب «از چیزی نمیترسیدم» (خاطرات خودنوشت)
- کتاب «حاج قاسم» (گزیده خاطرات)
- مستند «حاج قاسم و جبهه مقاومت»
- مجموعه «سردار» به روایت همرزمان